Factoren die ICT integratie in het onderwijs beïnvloeden

Kennisnet heeft onlangs een nieuw (concept) kader geïntroduceerd over de gewenste ICT-bekwaamheid van docenten. In dit kader wordt gesproken over de 21st century skills waarop leerlingen moeten worden voorbereid om in de huidige kennismaatschappij te kunnen functioneren. Onder deze skills worden niet alleen ICT-geletterdheid en mediawijsheid verstaan maar ook creativiteit, samenwerking, probleemoplossend handelen en kritisch denken vormen de basis voor de toekomstige mens.

Ondanks de voordelen van het gebruik van ICT voor het leren van leerlingen en voor de verwerving van vaardigheden van belang in de kennismaatschappij, zijn relatief weinig docenten in staat om goed gebruik te maken van de potentie van ICT in hun lespraktijk (o.a. ten Brummelhuis & Van Amerongen, 2011; Voogt, 2008).

Hierover kwam ik laatst een mooi artikel tegen van Charles Buabeng-Andoh: “Factors influencing teachers’ adoption and integration of information and communication technology into teaching: A review of the literature”. Voor dit artikel is een literatuurstudie uitgevoerd over de factoren die ICT inegratie in het onderwijs belemmeren. Buabeng-Andoh stelt dat bij ICT-integratie verschillende factoren van belang zijn:

  • Inhoud,
  • Didactiek
  • ICT

Hierbij mis ik zelf de “context” die Koehler & Mishra (2008) ook vermelden in het conceptueel kader Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK). Zij geven met dit raamwerk aan dat de integratie van vakinhoudelijke -, didactische – en ICT competenties nodig zijn om ICT succesvol in het onderwijs te kunnen integreren, zodat de leereffecten bij leerlingen toenemen.

Buabeng-Andoh noemt drie factoren die de integratie van ICT kunnen beïnvloeden:

  • Persoonlijke factoren
  • Factoren van de school
  • Technische factoren

Dit sluit aan bij wat Christensen & Knezek (2008) in hun onderzoekstellen, namelijk dat Will (attitude), Skill (kennis en vaardigheden) en Tool (toegang tot ICT) tezamen het niveau van ICT integratie voorspellen.

Buabeng- Andoh stelt verder in zijn artikel dat de professionele ontwikkeling van docenten een grote rol speelt bij het succesvol integreren van ICT:

Teachers’ professional development is a key factor to successful integration of computers into classroom teaching. ICT-related training programs develop teachers’ competences in computer use, influencing teachers’ attitudes towards computers and assisting teachers reorganize the task of technology and how new technology tools are significant in student learning”. 

Hij gaat verder niet in hoe deze professionele ontwikkeling van docenten vorm gegeven kan worden. En dat blijkt nu juist van belang te zijn. Als docenten een negatieve attitude en ervaring hebben tegenover het gebruik van ICT in de klas, zullen zij het nut niet inzien zich te ontwikkelen in het gebruik van ICT in de klas. Daarom stellen Christensen & Knezek (2008) dat de ondersteuning aan docenten moet worden afgestemd op het niveau van ICT integratie en pleiten zij voor maatwerktrajecten. Docenten die beginnen met ICT integratie kunnen ondersteund worden door een zogenaamde e-buddy, een persoonlijk begeleider (de Boer, 2004), terwijl docenten die meer gevorderd zijn in ICT integratie actief bij het ontwerp van ICT-rijke activiteiten voor hun lespraktijk worden betrokken via het gezamenlijk ontwerpen in docentontwerpteams (o.a. Handelzalts, 2009; Voogt et al., 2011).

Geraadpleegde literatuur:

Boer, W. de (2004). Flexibility support for a changing university. Doctoral thesis. Enschede, The Netherlands: University of Twente.

Brummelhuis, A. ten, Amerongen, A. van (2011). Vier in Balans Monitor 2011. Stichting Kennisnet., Den Haag: Zijlstra drukwerk.

Handelzalts, A. (2009). Collaborative curriculum development in teacher design teams. Doctoral Thesis, University of Twente, Enschede.

Knezek, G. A. & Christensen, R. (2008). The importance of information technology attitudes and competencies in primary and secondary education. In J. Voogt & G. Knezek (Eds.), International handbook of information technology in primary and secondary education (pp. 349-365). New York: Springer. 10.1007/978-0-387-73315-9_19

Koehler, M. & Mishra, P. (2008). Introducing TPCK. In AACTE Committee on Innovation and Technology (Eds.). Handbook of technological pedagogical content knowledge (TPCK) for educators (pp. 3-29). New York: Routledge.

Reus, de M., & Vonk, A. (2012). ICT Bekwaamheid van Leraren. Discussienota. Kennisnet.

Voogt, J. (2008). IT and curriculum processes: Dilemmas and challenges. In J. Voogt, & G. Knezek (Eds.), International handbook of information technology in primary and secondary education (117-132). New York: Springer.

Voogt, J. & Knezek, G. (2008). IT in primary and secondary education: emerging issues. In J. Voogt, & G. Knezek (Eds.), International handbook of information technology in primary and secondary education (pp. xxi- xxlii). New York: Springer.